اجرام اعماق آسمان ها

اصطلاحاً به گروهی از ستارگان، نظیر خوشه های ستاره ای و کهکشان ها، اجرام غیرستاره ای، مانند سحابی ها که در ورای منظومه شمسی ما قرار دارند، اطلاق می شود. این اجرام توسط ستاره شناسان به صورت کاتالوگ درآورده شده و صدها فهرست از آن ها تهیه و در دسترس است. یکی از معمولی ترین فهرست ها منسوب به مسیه است. ضمناً «کاتالوگ عمومی جدید»و مکمل آن و نهایتاً «کاتالوگ اندکس»از انواع دیگرند.
در اواخر قرن 18 شارل مسیه ستاره شناس فرانسوی که توسط معاصرین خود با نام «کاوشگر دنباله دارها» لقب گرفته بود، اغلب «اجرام مات» آسمان او را نسبت به یافتن دنباله دارها به شک می انداخت، در حالی که امروزه می دانیم این اجرام شامل خوشه های ستاره ای ، سحابی ها و کهکشان ها هستند. او فهرستی از «اجرامی که باید از آن ها پرهیز کرد» را جهت اجتناب از بروز اثر خطای نامطلوبشان در یافتن دنباله دارها، تهیه نمود. ستاره شناسان بعد از او، این فهرست را کمی تعدیل نموده و گسترش دادند به طوری که امروزه فهرست «اجرام سیه» با حدود یکصدجرم در بین ستاره شناسان به خصوص آماتورها جایگاه والایی دارد. «کاتالوگ عمومی جدید» و «کاتالوگ اندکس» از اجرام اعماق آسمان در اواخر قرن 19 تکمیل و تاکنون چندین بار بازنگری شده است. بسیاری از اجرام اعماق آسمان دارای شماره مسیه و همچنین NGC یا (IC) می باشند.  

  خوشه های ستاره ای

خوشه های ستاره ای عبارت انداز گروهی از ستارگان همانند از نظر سن و ترکیبات، که از یک ابر بین ستاره ای و تقریباً همزمان به وجود آمده و نیروی گرانش آن ها را در کنار یکدیگر قرار داده است.
«خوشه های باز» (که معمولاً خوشه های کهکشانی خوانده می شوند) عبارت انداز چندین ستاره تا چند هزار ستاره نسبتاً جوان که به صورت گروهی باز، درخشنده و معمولاً داغ و آبی هستند. اینها بیشتر همراه با گازهای بین ستاره ای بوده که در درونشان ستارگان به وجود می آیند. پراکنده ترین خوشه باز ستاره ای به نام «مجتمع ستاره ای » خوانده می شود. خوشه پروین در صورت فلکی ثور، یک خوشه نسبتاً متراکم جوان و باز است.
«خوشه های کروی» عبارتنداز توده ای از ستارگان در فضایی نسبتاً کروی که تعداد آن ها تا چندین میلیون هم می رسد و در اوایل شکل گیری کهکشان به وجود آمده اند. ستارگان خوشه های کروی معمولاًً مسن، به صورت غول سرخ و ابر غول بوده و در بین آن ها خیلی کم گازهای بین ستاره ای یافت می شود. اکثر خوشه های کروی از زمین بسیار دور هستند. درخشنده ترین آن ها با چشم معمولی به صورت یک ستاره مات به نظر می آید.

جدول زیر نام خوشه های باز (از فهرست مسیه ) و مکان آنها را مشخص می نماید :

(برای دیدن تصویر هر کدام از آنها روی نام آن کلیک کنید )

ردیف	نام	NGC	صورت فلکی
۱	M44	2632	خرچنگ
۲	M67	2628	خرچنگ
۳	M6(خوشه پروانه)	6405	عقرب
۴	M7	6475	عقرب
۵	M18	6613	قوس
۶	M21	6531	قوس
۷	M23	6494	قوس
۸	M25	IC  4725	قوس
۹	M11	6705	سپر
۱۰	M26	6694	سپر
۱۱	M29	6913	دجاجه
۱۲	M39	7092	دجاجه
۱۳	M73	6994	دلو
۱۴	M52	7654	ذات الکرسی
۱۵	M103	581	ذات الکرسی
۱۶	M34	1039	برساووش
۱۷	M45	1432	ثور
۱۸	M36	1960	ارابه ران
۱۹	M37	2099	ارابه ران
۲۰	M38	1922	ارابه ران
۲۱	M35	2168	جوزا
۲۲	M41	2287	سگ بزرگ
۲۳	M50	2323	تکشاخ
۲۴	M46	2437	کشتی دم
۲۵	M47	2422	کشتی دم
۲۶	M93	2447	کشتی دم
۲۷	M48	2548	شجاع (مار آبی )

 جدول زیر نام خوشه های کروی (از فهرست مسیه ) و مکان آنها را مشخص می نماید :

(برای دیدن تصویر هر کدام از آنها روی نام آن کلیک کنید )

ردیف	نام	NGC	صورت فلکی
۱	M53	5024	گیسوی برنیکه
۲	M3	5272	تازی(سگ شکاری )
۳	M68	4590	شجاع (مار آبی )
۴	M5	5904	حیه ( مار )
۵	M13	6205	جاثی ( هرکول )
۶	M92	6341	جاثی
۷	M9	6333	حوا (مارافسای)
۸	M10	6254	حوا
۹	M12	6218	حوا
۱۰	M14	6402	حوا
۱۱	M19	6273	حوا
۱۲	M62	6266	حوا
۱۳	M107	6171	حوا
۱۴	M4	6121	عقرب
۱۵	M80	6093	عقرب
۱۶	M22	6656	قوس
۱۷	M54	6715	قوس
۱۸	M55	6809	قوس
۱۹	M69	6637	قوس
۲۰	M70	6681	قوس
۲۱	M75	6864	قوس
۲۲	M56	6779	شلیاق (چنگ رومی)
۲۳	M71	6838	سهم ( تیر )
۲۴	M2	7089	دلو (ریزنده آب)
۲۵	M72	6981	دلو
۲۶	M15	7078	فرس اعظم (اسب بالدار)
۲۷	M30	7099	جدی (بزغاله)
۲۸	M79	1904	ارنب (خرگوش )

 سحابی ها

سحابی ها ابرهایی از گاز (بیشتر از همه هیدروژن) و غبار ( کربن و سیلیس ) در فضا می باشند. سحابی های درخشان از درون تلکسوپ های کوچک مناظر زیبایی را می سازند. انواع سحابی ها عبارت انداز : «سحابی های جذبی» که از ابرهای تیره تشکیل شده اند و غبارهای موجود در آن ها، نور رسیده از فواصل دور را جذب یا پراکنده می نماید. «سحابی انعکاسی» که وسیله نور ستارگان نزدیک و منعکس شده از ذرات غبار، روشن می شوند(مانند M20 در صورت فلکی قوس و M78 در صورت فلکی جبار )، «سحابی های نشری» از نور فلور سنس گازهای مجاور، توسط پرتوافکنی ستاره های نزدیک درخشنده می شوند(مانند سحابی عقابM16 در صورت فلکی مار ، سحابی جبارM42در صورت فلکی جبار و سحابی مرداب M8در صورت فلکی قوس )؛ «سحابی های سیاره ای» که گاهی به صورت حلقه ای نازک از گازهای حاصل از بیرون ریختن مواد در پایان زندگی غول های قرمز به وجود آمده اند( مانند سحابی جغدM97 در صورت فلکی دب اکبر ، سحابی حلقوی M57در شلیاق ، سحابی دمبل بزرگ M27در صورت فلکی روباه که به آن سحابی نیمه سیب نیز میگویند و سحابی دمبل کوچکM76 در صورت فلکی برساووش) و «پس مانده های ابرنواختر» که عبارت خواهد بود از پوسته نازک، غیر منظم و عظیم گازهای منبسط شده که از بقایای انفجار ابر نواخترها به وجود آمده باشد(مانند سحابی خرچنگ M1در صورت فلکی ثور که بازمانده ابر نو اختری در سال ۱۰۵۴ میلادی میباشد ). هر سه مورد سحابی های جذبی، نشری و انعکاسی را «سحابی های پخشنده» گویند.  

  کهکشان ها

کهکشان ها عبارت انداز توده هایی از گاز، غبار و میلیون ها یا میلیاردها ستاره که با کمک نیروهای گرانش متقابل، دور هم جمع شده اند. کهکشان ها به صورت خوشه ها و خوشه های کهکشانی در قالب ابر خوشه ها هستند. کهکشان راه شیری ما متعلق به خوشه کهکشانی «گروه محلی» و «ابر خوشه قوس» می باشد. «کهکشان های بیضوی» «نوع E» به آن هایی گفته می شود که از نظر شکل تقریباً از کروی تا خیلی کشیده باشند.
اینها شامل مقدار کمی از گاز و یا کلاً بدون گاز و غبار بوده و در برگیرنده ستاره های پیر می باشند. «کهکشان مارپیچی میله ای» (نوع SB) از نوع مارپیچی با میله ای از ستارگان مواد بین ستاره ای است که به طرف مرکز آن پیش می رود. کهکشان های نامنظم، (نوع Irr) آن هایی هستند که شکل خاصی نداشته و معمولاً کوچک می باشند(مانند کهکشان انفجاری M82 در صورت فلکی دب اکبر ). کهکشان هایی که در هیچ یک از این دسته بندیها تعریف نشود، به نام «کهکشان های خاص» نامیده می شوند.

کهکشانهای مارپیچی

ردیف	نام	NGC	صورت فلکی
۱	M81	۳۰۳۱	دب اکبر
۲	M101	۵۴۵۷	دب اکبر
۳	M108	۳۵۵۶	دب اکبر
۴	M65	۳۶۲۳	اسد
۵	M66	۳۶۲۷	اسد
۶	M96	۳۳۶۸	اسد
۷	M64	۴۸۲۶	گیسوی برنیکه
۸	M88	۴۵۰۱	گیسوی برنیکه
۹	M98	۴۱۹۲	گیسوی برنیکه
۱۰	M99	۴۲۵۴	گیسوی برنیکه
۱۱	M100	۴۳۲۱	گیسوی برنیکه
۱۲	M61	۴۳۰۳	سنبله
۱۳	M90	۴۵۶۹	سنبله
۱۴	M104	۴۵۹۴	سنبله
۱۵	M51	۵۱۹۴	تازی
۱۶	M63	۵۰۵۵	تازی
۱۷	M94	۴۷۳۶	تازی
۱۸	M106	۴۲۵۸	تازی
۱۹	M83	۵۲۳۶	شجاع
۲۰	M31	۲۲۴	آندرومدا
۲۱	M33	۵۹۸	مثلث
۲۲	M74	۶۲۸	حوت
۲۳	M77	۱۰۶۸	قیطس

کهکشانهای بیضوی   ردیف نام      NGC     صورت فلکی               ۱ M105 ۳۳۷۹ اسد ۲ M85 ۴۳۸۲ گیسوی برنیکه ۳ M49 ۴۴۷۲ سنبله ۴ M59 ۴۶۲۱ سنبله ۵ M60 ۴۶۴۹ سنبله ۶ M84 ۴۳۷۴ سنبله ۷ M86 ۴۴۰۶ سنبله ۸ M87 ۴۴۸۶ سنبله ۹ M89 ۴۵۵۲ سنبله ۱۰ M102 ۵۸۶۶ اژدها ۱۱ M32 ۲۲۱ آندرومدا ۱۲ M110 ۲۰۵ آندرومدا   کهکشانهای مارپیچی میله ای   ردیف نام            NGC       صورت فلکی               ۱ M109 ۳۹۹۲ دب اکبر ۲ M95 ۳۳۵۱ اسد ۳ M91 ۴۵۴۸ گیسوی برنیکه ۴ M58 ۴۵۷۹ سنبله     این یه مطلب بود که خیلی ها به آدرس ایمیل من و اشکان ایمیل زدن و درخواست کردن...این مطلب از همکار افتخاری انجمن خانوم زنده دل هستش..نظراتتون فراموش نشه...